Zelfs de stenen zullen huilen*

“er was een tijd dat boeken zo kostbaar waren dat we ze met eerbied behandelden, dat we ze aan onze kinderen beloofden, aan onze geliefden schonken..”
Dit is het op ware feiten gebaseerde levensverhaal van Edmond Charlot, een jongen die als 21-jarige zijn droom weet waar te maken: een ontmoetingsplaats creëren ‘waar alleen literatuur, kunst en vriendschap burgerrechten hebben’. Een boekhandel en een kunstgalerij waar je nieuwe en tweedehands boeken vindt en kunt kopen of ontlenen, een boekenwinkel die dient als rustplaats om te lezen en om mensen te ontmoeten.
Waar schrijvers en lezers uit alle mediterrane landen komen, zonder onderscheid naar taal of godsdienst.’ Want een lezend mens telt voor twee – dat is het opschrift van de boekhandel van Algiers ‘Les Vraies Richesses’. Een benaming die refereert naar een verhaal van Jean Giono (‘de ware rijkdom is de aarde, de zon, de rivieren en de literatuur’).
 
E67BC1C1-2E2B-4F77-9F38-10B779E54860
Al snel droomt Charlot verder en wordt hij onvermijdelijk uitgever, ‘want boeken en uitgeverij zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden.’ Hij ontmoet de al even jonge Albert Camus en geeft zijn verboden toneelstuk Révolte dans les Asturies uit. Hij krijgt te maken met papierschaarste, een Wereldoorlog en andere uitgevers die zijn auteurs benaderen.
Op het hoogtepunt – in 1945 – slagen Charlot en zijn team er in om twaalf tot vijftien boeken per maand uit te geven én een meteen gerenommeerd tijdschrift als Les Arches.  Editions Charlots wordt een levende legende in Parijs.
‘Sinds de jaren 90 is het geen boekhandel meer maar gewoon een filiaal van de nationale bibliotheek van Algiers. Toch blijven we Les Vraies Richesses zeggen, zoals we de straat nog heel lang rue Charras bleven noemen in plaats van rue Hamani. Wij zijn de bewoners van deze straat en ons geheugen is de som van al onze verhalen.
Maar het is meer dan een verhaal van een boekhandel.

Opstand

Het onafhankelijkheidsstreven neemt na de oorlog almaar toe. Algerijnen die aan de zijde van de Fransen vochten: hén werd zoveel beloofd. ‘Op de dag van de overwinning zal het vaderland niet vergeten hoeveel het verschuldigd is aan zijn Noord-Afrikaanse kinderen.
Na de bevrijding komt het tijdens een aanvankelijk vrolijke manifestatie toch tot geweld. Spandoeken met ‘Algerije onafhankelijk, we willen dezelfde rechten als de Fransen, onze politiek gevangenen moeten vrijgelaten worden’ … universele eisen die met kogels beantwoord worden. Een bloedbad.
Het is vooravond van de opstand, jaren later.

‘U zult door de straten omhoog lopen, de gaten in de muren strelen die zijn veroorzaakt door de kogels waarmee vakbondsleiders, kunstenaars, militairen, leraren, onbekenden en kinderen zijn afgemaakt. Al eeuwenlang komt de zon op boven de terrassen van Algiers, en al eeuwenlang plegen wij moorden op diezelfde terrassen.
(…) Vergeet dat deze wegen gedrenkt zijn in rood, dat dat rood nooit is weggewassen en dat onze voetstappen er iedere dag iets verder in wegzakken.’

Schrijven in stemmen

De in Algiers geboren Kaouther Adimi won met dit boek – haar derde en haar eerste in het Nederlands vertaald – de prix Renaudot en ontving daarnaast ook heel wat lofbetuigingen. Ze schrijft hier als een stadsgids die je mee door straten en steegjes van Algiers loodst, ze laat je fictieve dagboekfragmenten lezen, ze vertelt vanuit het perspectief van de boekenvernietiger Ryad, ze laat de stem van de straat horen als het collectief bewustzijn…
Dat geeft het boek onbetwistbaar een dynamiek die het aangenaam om lezen maakt.
 
Toch biedt dit boek veel stof – de stof waarvan dromen gemaakt zijn – om er een uitgebreider epos van te maken. Dat voelt aan als een gemiste kans. Ik wou er als lezer best meer van weten.
Nu blijft het een weliswaar favoriet jaszakboekje, in een gebonden hardcoverversie en dat is op zich een absolute meerwaarde. Het doet de auteur alle eer aan. En ja, het is een sieraad op elke boekenplank.

Blij dat ik dit gelezen heb. En dát, dat is zowat het mooiste compliment.

 
______________________
De boekhandel van Algiers – Kaouther Adimi
Uitg.: Ambo Anthos – vert.Manik Sarkar
Hardback – 191 blz – €22,99
isbn: 978 90 263 562 23
 
 
* Er komt een dag dat zelfs de stenen
zullen huilen vanwege het reusachtige
onrecht dat de mensen van dit land
wordt aangedaan
Jean Sénac
 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s